Đô La Suy Yếu, Ngân Hàng Trung Ương Gom Vàng Và Bài Toán Tài Sản Đa Tiền Tệ Của Gia Đình Việt
Góc Nhìn NAC · Việt Nam · Hy Lạp · Ngân hàng

Theo IMF, tỷ trọng đô la trong dự trữ ngoại hối toàn cầu giảm từ 71% năm 1999 xuống 57,8% cuối 2024, còn ngân hàng trung ương mua ròng 863 tấn vàng năm 2025.

9 min read3,313 wordsTiếng ViệtRead in English →

Đồng đô la chưa sụp đổ và khó sụp đổ trong vài năm tới. Dù vậy, vị thế độc tôn của nó đang mòn dần, còn các ngân hàng trung ương đã mua vàng ở mức cao bất thường bốn năm liền. Nhiều gia đình Việt giữ gần như toàn bộ tài sản bằng tiền đồng, thêm một ít đô la tiền mặt. Với họ, việc cần làm là sắp xếp tài sản theo nhiều đồng tiền, thay vì đoán đồng nào sẽ thắng. Cư trú và bất động sản ở một nền kinh tế dùng euro là một lớp trong cấu trúc ấy, và nên được nhìn đúng như vậy, thay vì như một ván cược tỷ giá.

Cuộc tranh luận về "phi đô la hóa" (de-dollarisation, xu hướng các nước bớt phụ thuộc vào đồng đô la) chủ yếu diễn ra ở Washington, Bắc Kinh và Brussels, giữa những quốc gia đang giành vị thế tiền tệ. Nhà đầu tư Việt Nam đứng ở một chỗ khác. Họ không điều hành dự trữ quốc gia, nhưng tài sản của cả gia đình chịu tác động trực tiếp mỗi khi các đồng tiền lớn đổi chiều. Vì thế, câu hỏi thiết thực hơn với họ là tài sản nhà mình đang đứng trên mấy chân.

Số liệu nói gì về đồng đô la

Xu hướng dài hạn. Theo bộ dữ liệu COFER của IMF, thống kê thành phần tiền tệ trong dự trữ ngoại hối, đô la chiếm khoảng 71% dự trữ ngoại hối được phân bổ của các ngân hàng trung ương năm 1999. Đến cuối năm 2024, tỷ trọng này còn khoảng 57,8% (chuỗi số liệu COFER theo năm trên DBnomics). Đô la mất vị thế từ từ trong hơn hai thập kỷ, không qua một cú sập nào.

Ngắn hạn lại đi ngược chiều. Trong bản tin ngày 1/7/2026, IMF cho biết tỷ trọng đô la trong dự trữ ngoại hối tăng lên 57,13% trong quý I/2026, từ mức 56,42% của quý IV/2025. Euro giữ khoảng 20,03%, nhân dân tệ chỉ 1,99% (bản tin COFER quý I/2026 của IMF). Đô la vẫn áp đảo. Phần tỷ trọng nó nhường lại được chia cho nhiều đồng tiền nhỏ, chưa dồn về một đối thủ nào.

Tỷ giá là chuyện khác. Vị thế dự trữ thay đổi chậm, còn tỷ giá có thể biến động rất nhanh. Chỉ số đô la ICE giảm 9,2% trong năm 2025, mức giảm mạnh nhất kể từ 2017. Ngày 31/12/2025, cần khoảng 1,174 USD mới đổi được một euro (Il Sole 24 Ore tổng kết năm 2025 của đồng đô la).

Vàng và tín hiệu từ các ngân hàng trung ương

Muốn biết giới quản lý tiền tệ lo điều gì, cứ nhìn thứ họ mua. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), các ngân hàng trung ương mua ròng 863 tấn vàng trong năm 2025, sau ba năm liền vượt mốc 1.000 tấn. Con số này vẫn gần gấp đôi mức trung bình 473 tấn mỗi năm của giai đoạn 2010-2021 (số liệu mua vàng của ngân hàng trung ương năm 2025). Ngân hàng Quốc gia Ba Lan dẫn đầu năm thứ hai liên tiếp với 102 tấn.

Cũng trong năm 2025, giá vàng LBMA, mức giá chuẩn của thị trường vàng London, lập 53 đỉnh lịch sử mới. Tổng nhu cầu vàng toàn cầu lần đầu vượt 5.000 tấn (báo cáo nhu cầu vàng cả năm 2025). Từ đây chưa thể suy ra rằng gia đình nên mua vàng. Điều đáng chú ý là ngay cả những tổ chức nắm nhiều đô la nhất thế giới cũng đang chủ động đa dạng hóa, không đợi khủng hoảng ập đến.

Tài sản của gia đình Việt đang nằm ở đâu

Rủi ro dồn vào một đồng tiền. Một gia đình khá giả ở Việt Nam thường có bất động sản trong nước, tiền gửi và cổ phiếu bằng tiền đồng, cộng một khoản đô la tiền mặt hoặc vàng miếng để phòng thân. Nhìn qua thì khá đa dạng. Thực ra, phần lớn số tài sản ấy vẫn gắn với một nền kinh tế và một đồng tiền.

Tiền đồng yếu đi ngay cả khi đô la yếu. Tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước công bố là 24.334 đồng một USD ngày 3/1/2025 (tỷ giá trung tâm đầu năm 2025) và 25.121 đồng ngày 31/12/2025 (tỷ giá trung tâm ngày cuối năm 2025). Tiền đồng mất khoảng 3,2% so với đô la, đúng vào năm chính đô la giảm hơn 9% so với rổ tiền tệ chủ chốt. Tính theo euro, sức mua quốc tế của tiền đồng còn hao hụt nhiều hơn.

Đô la tiền mặt chưa giải quyết hết vấn đề. Nhiều gia đình giữ đô la như chiếc phao cứu sinh. Cách làm này hợp lý khi rủi ro nằm ở tiền đồng, nhưng năm 2025 cho thấy đô la cũng có thể mất giá mạnh so với các đồng tiền khác. Chỉ có một chiếc phao thì rủi ro vẫn dồn vào một chỗ.

Bảng cân đối đa tiền tệ là gì

Xây bảng cân đối đa tiền tệ không có nghĩa là chuyển hết tài sản ra nước ngoài, cũng không có nghĩa là dự đoán euro sẽ tăng. Gia đình chỉ cần sắp xếp sao cho đồng tiền của tài sản khớp với đồng tiền của những khoản chi lớn trong tương lai. Đó là học phí của con, chi phí y tế, nơi ở khi nghỉ hưu và khoản tiền mặt cần có khi gặp biến cố.

Nếu con dự định học đại học ở châu Âu, khoản học phí ấy tính bằng euro. Nếu gia đình muốn có nơi ở thứ hai bên bờ Địa Trung Hải, chi phí sinh hoạt ở đó cũng tính bằng euro. Khi tài sản nằm trong tiền đồng và đô la còn nghĩa vụ tương lai lại bằng euro, gia đình đã ngầm giữ một vị thế tiền tệ, dù không hề có ý đầu cơ.

Trong cấu trúc này, cư trú và bất động sản ở một nền kinh tế dùng euro như Hy Lạp hay Cyprus là một lớp riêng. Đó là tài sản thực, định giá bằng euro, cho thuê thu tiền euro, đi kèm quyền cư trú mở thêm lựa chọn về trường học và nơi sống. Chương trình thị thực vàng (golden visa) Hy Lạp chẳng hạn, gắn quyền cư trú với việc sở hữu bất động sản. Giá trị thật của lớp tài sản này nằm ở chỗ nó bổ sung cho phần còn lại của bảng cân đối, hơn là ở kỳ vọng tỷ giá.

Mặt trái cần nói thẳng. Bất động sản khó bán nhanh, chi phí giao dịch và thuế đáng kể, và euro cũng có thể mất giá so với đô la, như từng xảy ra trong nhiều năm trước 2025. Chuyển vốn ra nước ngoài còn phải tuân thủ quy định quản lý ngoại hối hiện hành của Việt Nam. Vì vậy, đây chỉ nên là một lớp trong tổng tài sản.

Cách làm thực tế cho nhà đầu tư Việt

Lập bản đồ tiền tệ trước khi mua bất cứ thứ gì. Liệt kê tài sản theo từng đồng tiền, rồi liệt kê các khoản chi lớn trong 10-15 năm tới, cũng theo đồng tiền. Khoảng lệch giữa hai danh sách chính là rủi ro tỷ giá thật của gia đình.

Đa dạng hóa theo mục đích, không theo tin tức. Vàng là lớp bảo hiểm, đô la lo thanh khoản toàn cầu, euro gắn với các nghĩa vụ ở châu Âu. Mỗi lớp giữ một việc. Đừng dồn thêm tiền vào lớp nào chỉ vì nó vừa tăng giá.

Coi quyền cư trú là một cách giảm rủi ro. Câu hỏi nên đặt ra là quyền cư trú và bất động sản này giảm được rủi ro gì cho tổng tài sản gia đình. Còn euro sẽ tăng bao nhiêu thì không ai trả lời chắc được.

Đi từng bước, giữ trọng tâm ở Việt Nam. Phần lớn tài sản và cuộc sống vẫn có thể ở lại Việt Nam. Chỉ cần một lớp tài sản bằng ngoại tệ, lập đúng pháp lý và đúng thời điểm, hồ sơ rủi ro của cả gia đình đã khác đi.

Câu hỏi thường gặp

Phi đô la hóa có nghĩa là đồng đô la sắp mất giá mạnh không?

Không hẳn. Tỷ trọng đô la trong dự trữ toàn cầu giảm chậm suốt hơn hai thập kỷ, và còn tăng nhẹ trong quý I/2026. Tỷ giá thì có thể biến động theo cả hai chiều, nên cách phòng thủ hợp lý là đa dạng hóa, thay vì đặt cược vào một hướng.

Giữ vàng và đô la tiền mặt đã đủ đa dạng hóa chưa?

Chưa đủ, dù cả hai đều hữu ích. Vàng và đô la tiền mặt không tạo ra dòng tiền. Chúng cũng không khớp với những khoản chi bằng euro hay đồng tiền khác mà gia đình có thể phát sinh, như học phí hoặc chi phí sinh sống ở nước ngoài.

Mua bất động sản ở Hy Lạp hay Cyprus có phải là đầu cơ vào đồng euro?

Không nên nhìn như vậy, vì tỷ giá có thể đi ngược kỳ vọng. Lớp tài sản này có giá trị vì nó cân bằng bảng cân đối, tạo dòng tiền bằng euro và mở ra quyền cư trú. Những lợi ích ấy vẫn còn nguyên ngay cả khi euro không tăng.

Góc nhìn NAC

Cuộc tranh luận về đồng đô la sẽ còn kéo dài, và không ai nói chắc được đồng tiền nào thắng trong thập kỷ tới. Gia đình Việt vì thế không cần một dự báo đúng. Họ cần một cấu trúc tài sản vẫn đứng vững khi dự báo sai. Các ngân hàng trung ương đang làm đúng việc đó: đa dạng hóa từ từ, đều đặn, trước khi bị buộc phải làm.

NAC đồng hành cùng các gia đình Việt khi xây lớp tài sản và quyền cư trú bằng ngoại tệ. Chúng tôi cùng gia đình lập bản đồ tiền tệ, so sánh các chương trình ở châu Âu, rồi chọn một dự án cụ thể như Limassol Del Mar ở Cyprus. Nếu bạn muốn bắt đầu bằng một cuộc trao đổi thẳng thắn về tài sản của gia đình mình, hãy đặt lịch tư vấn với NAC.

Nguồn