Thế Giới Chia Khối, Gia Đình Việt Nên Đặt Căn Cứ Thứ Hai Ở Đâu
Góc Nhìn NAC · Việt Nam · Cyprus · Gia đình

Theo Henley & Partners, giới giàu ngày càng trải quyền cư trú qua nhiều khu vực pháp lý. Bốn tiêu chí giúp gia đình Việt chọn căn cứ thứ hai an toàn hơn.

10 min read3,482 wordsTiếng ViệtRead in English →

Từ năm 2025 đến nay, thuế quan, các phán quyết tòa án và xung đột quân sự cho thấy không trung tâm tài sản nào miễn nhiễm với rủi ro địa chính trị. Giới giàu toàn cầu vì vậy thôi tìm một "nơi trú ẩn tuyệt đối" và chuyển sang trải quyền cư trú qua nhiều khối. Với gia đình Việt, căn cứ thứ hai nên chọn theo bốn tiêu chí: mức độ trung lập, pháp quyền, ổn định tiền tệ và khả năng đa dạng hóa ra ngoài khối đang giữ phần lớn tài sản của gia đình.

Phần lớn bài viết về "nơi trú ẩn an toàn" nhắm tới người Mỹ muốn thoát cơ chế đánh thuế theo quốc tịch, hoặc người Anh đang tính lại sau khi chế độ thuế dành cho người cư trú không định cư (non-dom) bị bãi bỏ. Nhà đầu tư Việt ở một vị trí khác. Tài sản của họ lớn lên trong một nền kinh tế xuất khẩu nằm giữa các cường quốc, nên chuyện phòng vệ với họ cụ thể hơn nhiều so với hầu hết những người khác.

Thế giới chia khối qua các sự kiện 2025-2026

Thuế quan thành công cụ địa chính trị. Ngày 2/4/2025, Mỹ công bố thuế "đối ứng" với hàng loạt đối tác, hàng Việt Nam ban đầu bị đặt mức 46%. Ngày 2/7/2025, hai bên chốt thỏa thuận ở mức 20%, riêng hàng trung chuyển chịu 40%. Cách đặt thuế này cho thấy Washington nhìn Việt Nam qua cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung, ngoài vai trò một đối tác thương mại.

Luật chơi đổi ngay giữa chừng. Ngày 20/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết với tỷ lệ 6-3 rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không cho phép tổng thống áp thuế, qua đó vô hiệu hóa các mức thuế dựa trên đạo luật này. Chỉ vài ngày sau, mức thuế toàn cầu tạm thời theo Mục 122 có hiệu lực từ ngày 24/2/2026, kéo dài tối đa 150 ngày. Doanh nghiệp xuất khẩu giờ phải lên kế hoạch khi cả mức thuế lẫn căn cứ pháp lý đều có thể thay đổi trong vài tuần.

Xung đột lan tới những nơi tưởng như yên ổn. Đầu tháng 3/2026, sau khi Mỹ và Israel cùng tấn công Iran, Iran trả đũa vào sân bay, cảng biển và khách sạn khắp vùng Vịnh. Sân bay quốc tế Dubai và sân bay Zayed ở Abu Dhabi đều bị hư hại. UAE đóng cửa sàn giao dịch hai ngày để phòng ngừa. Với Dubai, thành phố dựng hình ảnh của mình trên sự cách biệt khỏi xung đột khu vực, đây là phép thử chưa từng có.

Bản đồ nơi trú ẩn đang thay đổi

Từ chuyển nhà sang "danh mục chủ quyền". Theo Báo cáo Di cư Tài sản Tư nhân 2026 của hãng tư vấn di trú Henley & Partners, công bố ngày 16/6/2026, giới giàu ngày càng gom quyền cư trú, quốc tịch, khoản đầu tư và doanh nghiệp ở nhiều khu vực pháp lý thành một "danh mục chủ quyền", thay vì gắn cả đời vào một quốc gia. Báo cáo chấm điểm các nước trên 12 khía cạnh, gồm pháp quyền, ổn định địa chính trị và khả năng dịch chuyển vốn.

Singapore dẫn đầu với 79,5 điểm, New Zealand theo sau với 75,8. Cyprus đạt 73,5 điểm, Bồ Đào Nha 72,5. Thụy Sĩ có 70,8 điểm và, theo báo cáo, đang hưởng lợi từ nhu cầu tìm sự ổn định và bảo toàn vốn khi bất định địa chính trị gia tăng.

Trung tâm hút tiền mạnh nhất cũng tự phòng thân. Cũng theo Henley, yêu cầu tư vấn từ cư dân UAE tăng 41% từ quý IV/2025 sang quý I/2026, còn hồ sơ xin quyền cư trú hoặc quốc tịch thay thế tăng 29%. Báo cáo gọi đây là đa dạng hóa để giữ quyền lựa chọn, chưa phải một cuộc tháo chạy. Chi tiết này đáng chú ý: người đang sống ở một "nơi an toàn" vẫn chuẩn bị thêm một lối ra dự phòng.

Ngân hàng trung ương cũng đa dạng hóa. Khảo sát dự trữ vàng năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), công bố ngày 16/6/2026, cho thấy 89% nhà quản lý dự trữ kỳ vọng lượng vàng của các ngân hàng trung ương tăng trong 12 tháng tới. Có tới 74% cho rằng tỷ trọng USD trong dự trữ toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm. Khi chính những tổ chức giữ tiền cho cả quốc gia bớt phụ thuộc vào một đồng tiền, gia đình tư nhân cũng có lý do xem lại cơ cấu tài sản của mình.

Gia đình Việt đứng ở đâu

Việt Nam đang tạo ra tài sản rất nhanh. Báo cáo Wealth Report 2026 của hãng dịch vụ bất động sản Knight Frank, ấn bản xoay quanh cách vốn tư nhân thích nghi với "một bối cảnh địa chính trị rạn nứt", dự báo số người siêu giàu tại Việt Nam (tài sản ròng từ 30 triệu USD) tăng 59% trong 5 năm tới 2031. Tốc độ này thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.

Tài sản dồn vào một khối. Phần lớn các gia đình này giữ tài sản bằng tiền đồng, trong bất động sản và doanh nghiệp trong nước, còn nguồn thu thì gắn vào chuỗi cung ứng xuất khẩu. Một cuộc đàm phán có thể kéo mức thuế từ 46% xuống 20%, và giá trị một nhà máy hay một phần vốn ở khu công nghiệp dao động theo, dù chủ sở hữu không làm gì sai.

Lợi thế của ngoại giao đa phương. Việt Nam giữ quan hệ cân bằng với nhiều cường quốc và cùng lúc tham gia nhiều hiệp định thương mại. Đó là điểm mạnh ở cấp quốc gia, nhưng không tự động che chắn tài sản của từng gia đình. Gia đình hoàn toàn có thể áp dụng chính tư duy "không chọn phe" ấy cho danh mục của mình.

Bốn tiêu chí chọn căn cứ thứ hai

Mức độ trung lập và khoảng cách địa chính trị: Căn cứ thứ hai chỉ phòng vệ được khi không chịu cùng loại rủi ro với tài sản chính. Nếu tài sản gia đình nhạy cảm với căng thẳng Mỹ - Trung, căn cứ thứ hai nên đặt ở nơi ít bị cuốn vào trục này.

Pháp quyền: Tòa án độc lập, quyền sở hữu được tôn trọng, luật không áp dụng hồi tố. Đó là những điều giúp gia chủ yên tâm khi ở xa. Henley cũng đưa pháp quyền vào khung chấm điểm năm 2026.

Ổn định tiền tệ: Một nước dùng euro như Cyprus hay Bồ Đào Nha, hoặc một nền kinh tế dùng USD như Panama, cho gia đình Việt thêm một đồng tiền mạnh bên cạnh tiền đồng. Mỗi lựa chọn có rủi ro riêng. Điều cần tính là cách kết hợp, vì không có đồng tiền nào "an toàn tuyệt đối".

Đa dạng hóa giữa các khối: Trải tài sản và quyền cư trú qua nhiều khối, chẳng hạn một nơi ở Liên minh châu Âu, một nơi ở châu Mỹ hoặc Trung Đông, để cú sốc ở một khu vực không kéo theo cả gia đình.

Cái giá và giới hạn của nơi trú ẩn

Không nơi nào miễn nhiễm, và vùng Vịnh tháng 3/2026 là ví dụ rõ nhất. Các chương trình cư trú cũng có thể đổi điều kiện, nâng mức đầu tư hoặc đóng cửa. Quyền cư trú nào cũng đi kèm nghĩa vụ khai thuế, chi phí duy trì và số ngày lưu trú tối thiểu. Vì vậy, phòng vệ là một khoản chi có chủ đích, gần với phí bảo hiểm hơn là một khoản đầu tư hứa hẹn lợi nhuận.

Chiến lược thực tế cho nhà đầu tư Việt

Lập bản đồ rủi ro trước khi chọn nước. Liệt kê tài sản, nguồn thu và các đồng tiền gia đình đang giữ, rồi đánh dấu những gì cùng chịu một loại rủi ro như thuế quan, tỷ giá hay chính sách. Căn cứ thứ hai nên lấp đúng chỗ trống đó.

Đặt một chân ở khối khác. Với nhiều gia đình, quyền cư trú trong khối euro như chương trình thường trú Cyprus theo diện đầu tư là điểm khởi đầu hợp lý. Chương trình này hội đủ pháp quyền châu Âu, một đồng tiền mạnh và thị trường bất động sản cho thuê được.

Thêm một đồng tiền, không chỉ một địa chỉ. Tài sản gắn với quyền cư trú nên định giá bằng đồng tiền khác tài sản chính, ví dụ một căn hộ tính bằng USD tại Panama, bên cạnh tài sản bằng euro và tiền đồng.

Rà soát hằng năm thay vì đợi khủng hoảng. Như cư dân UAE đầu năm 2026, gia đình có sẵn phương án dự phòng thường bình tĩnh hơn khi biến cố ập đến. Phương án nên lập từ trước, rồi điều chỉnh theo thời cuộc.

Câu hỏi thường gặp

Có quốc gia nào an toàn tuyệt đối trước rủi ro địa chính trị không?

Không có. Ngay cả UAE, điểm đến thu hút triệu phú hàng đầu những năm gần đây, cũng chịu tác động trực tiếp từ xung đột tháng 3/2026. Mục tiêu thực tế là giảm mức tập trung rủi ro, thay vì tìm một nơi hoàn toàn không có rủi ro.

Gia đình Việt có cần rời Việt Nam để phòng vệ địa chính trị không?

Không cần. Phần lớn chiến lược phòng vệ vẫn giữ Việt Nam làm nơi sống và kinh doanh chính, chỉ thêm quyền cư trú và tài sản ở một khối khác để dùng khi cần.

Nên ưu tiên tiêu chí nào khi chọn căn cứ thứ hai?

Nên bắt đầu từ rủi ro lớn nhất của gia đình. Tài sản phụ thuộc vào xuất khẩu thì ưu tiên khoảng cách địa chính trị. Tài sản chủ yếu bằng tiền đồng thì ưu tiên ổn định tiền tệ. Pháp quyền là điều kiện chung cho mọi lựa chọn.

Góc nhìn NAC

Thế giới chia khối là lý do để thiết kế lại, chưa phải lý do để hoảng sợ. Thuế quan, phán quyết tòa án và xung đột 2025-2026 cho thấy rủi ro có thể đến từ những hướng không ai dự báo. Người có sẵn phương án dự phòng luôn chủ động hơn người phải xoay xở giữa khủng hoảng. Với gia đình Việt, tài sản vẫn đang tăng nhanh, nghĩa là vẫn còn thời gian để phân bổ lại thong thả, trước khi tin tức kế tiếp buộc phải quyết vội.

Chúng tôi đồng hành cùng nhà đầu tư Việt chọn căn cứ thứ hai theo đúng bốn tiêu chí trên, từ quyền cư trú châu Âu đến bất động sản cho thuê như căn hộ Pullman Panama City. Nếu bạn muốn bắt đầu bằng một bản đồ rủi ro cho riêng gia đình mình, hãy đặt lịch tư vấn với NAC.

Nguồn